1. Derece 4. Kademede Yıllarca Kalan Memura Kötü Haber! Emekli Maaşı Artmıyor

· Güncelleme:

En üst derece ve kademede uzun süre kalmak memurun emekli aylığına ve ikramiyesine katkı sağlamıyor. Nedeni kıdem aylığındaki 500 gösterge sınırı.

1. Derece 4. Kademede Yıllarca Kalan Memura Kötü Haber! Emekli Maaşı Artmıyor

Kamuda uzun yıllar görev yapan memurlar arasında yaygın bir inanış var: "1. derece 4. kademeye ne kadar erken ulaşır ve orada ne kadar uzun kalırsam, emekli maaşım ve ikramiyem o kadar yüksek olur." Üstelik bu süre boyunca maaştan daha yüksek tutarda sosyal güvenlik kesintisi yapıldığı için bunun karşılığının emeklilikte alınacağı düşünülüyor. Ancak mevcut hesaplama kuralları bu beklentiyi boşa çıkarıyor.

Memurlar.net emeklilik editörünün iki memur üzerinden verdiği örnek, en üst derece ve kademede yıllarca kalmanın emekli aylığına ve ikramiyeye hiçbir ek katkı sağlamadığını açıkça gösteriyor.

1. Derece 4. Kademede Yıllarca Kalan Memura Kötü Haber! Emekli Maaşı Artmıyor

Memurun emekli aylığı hangi kalemlerden oluşuyor?

5434 sayılı Kanun'a tabi memurların emekli aylığı ve ikramiyesi hesaplanırken şu kalemler esas alınıyor: 657 sayılı Kanun'a göre derece ve kademe, gösterge, ek gösterge, 375 sayılı KHK'ya göre taban aylık ve kıdem aylığı, 5434 sayılı Kanun'a göre tazminat oranı yani özel hizmet aylığı ve güncel memur maaş katsayısı.

Bu kalemlerin çoğu, memurun emekli olduğu andaki derecesine, kademesine ve ek göstergesine bağlı. Hizmet yılı arttıkça doğrudan artan tek kalem ise kıdem aylığı. Dolayısıyla uzun süre çalışmanın emekli aylığına etkisi, büyük ölçüde kıdem aylığının nasıl hesaplandığına bağlı.

Kıdem aylığında 500 gösterge sınırı

Kıdem aylığı göstergesi ilk kez 1989'da 15 olarak belirlendi, 1995'te 20'ye yükseltildi. Bugün de her hizmet yılı için 20 gösterge üzerinden hesaplanıyor. Formül şöyle: Kıdem aylığı = 20 gösterge x hizmet yılı x güncel memur maaş katsayısı.

Bu hesaba göre kıdem aylığı her yıl artıyor; ancak 25 yıl ve üzeri hizmette gösterge en fazla 500 ile sınırlandırılmış durumda. Emeklilik editörüne göre bu üst sınır yaklaşık 32 yıldır hem emekli aylığında hem de ikramiyede 500'de sabit. Yani 25 yılı dolduran bir memurun 26'ncı, 30'uncu ya da 37'nci yılı, kıdem aylığına tek kuruş eklemiyor. Bu süre boyunca ödenen yüksek primler de hesaplanan tutara yansımıyor.

İki memur, aynı emekli maaşı

Editörün verdiği örnekte birinci memur yüksekokul mezunu. 20 yıllık hizmetle 1. derece 4. kademeye ve 3000 ek göstergeye ulaşmış, ardından bu kademede 15-18 yıl daha çalışmış ve bu süre boyunca daha yüksek SGK primi ödemiş. İkinci memur ise yüksekokulu 2026'da bitirmiş, 1. derece 4. kademeye ve 3000 ek göstergeye yeni ulaşmış ve bu kademede yalnızca birkaç ay ya da birkaç yıl kalmış.

İki memurun da toplam hizmeti 37 yılsa, bugün emekli olduklarında emekli aylıkları ve ikramiyeleri birebir aynı çıkıyor. Editörün ifadesiyle, 1. derece 4. kademede uzun süre bulunmak emeklilikte "hiçbir avantaj ortaya çıkarmaz."

Önerilen çözüm: Kademeli kıdem aylığı

Emeklilik editörü, son yıllarda memurlara yönelik sosyal güvenlik iyileştirmelerinde kıdem aylığının hiç gündeme gelmediğine dikkat çekiyor. Önerisi, kıdem aylığı göstergesinin 25 yıla kadar her yıl için güncellenmesi ve 25 yılı aşan her yıl için ilave gösterge verilmesi. Böylece memurun emekli aylığını ve ikramiyesini kayda değer ölçüde artıracak kademeli bir kıdem aylığı uygulamaya konulabilir. Bir diğer seçenek de 25 yıldan fazla hizmeti olanların gruplandırılarak ilave ek gösterge verilmesi.

Bu tür düzenlemelerin, en üst kademede uzun yıllar çalışmış ve hizmet yılı fazla olan memurlar ile bu kademeye ulaştıktan kısa süre sonra emekli olanlar arasındaki dengesizliği gidermesi bekleniyor.

Emeklilik kararı verecek memurlar ne yapmalı?

Bu tablo, emeklilik yaşına ve 25 yıl hizmete ulaşmış memurların kararını yalnızca maaş hesabına göre değil, kişisel ve ailevi koşullarına göre vermesi gerektiğini gösteriyor. Çalışmaya devam etmek isteyen memur, görevdeyken aldığı maaş farkından yararlanmayı sürdürüyor; ancak bu yılların emekli aylığına ek katkısı sınırlı kalıyor. Emeklilik dilekçesi vermeden önce e-Devlet'teki hizmet dökümünü kontrol etmek ve kurumun personel birimiyle hesap yapmak faydalı olacaktır.