72 Yaşındaki Emekliye 46.200 TL Hesabı! Yaşa ve Prim Gününe Göre Refah Payı
Emekli düzenlemesinde yaş ve prim gününün birlikte dikkate alındığı örnek bir refah payı modeli konuşuluyor. 59 ve 72 yaşındaki iki emeklinin ocak maaşı hesaplandı.
Yılbaşından önce hayata geçirilmesi beklenen emekli düzenlemesinde "adalet ve hakkaniyet" vurgusu, emeklilerin en çok merak ettiği soruyu da beraberinde getirdi: Prim günü ve yaş birlikte dikkate alınırsa kim ne kadar artış alacak? Sosyal Güvenlik Müşaviri Emin Yılmaz, katıldığı bir televizyon programında bu iki kriterin bir arada kullanıldığı örnek bir refah payı modeli üzerinden hesaplamalar paylaştı. Hesaplamaya göre 72 yaşındaki bir emeklinin ocak aylığı 46 bin 200 liraya çıkabiliyor.
Önemli bir hatırlatma: Paylaşılan tablolar resmi bir karar değil, uzman tarafından hazırlanmış varsayımsal bir model. Hükümet cephesinden henüz kesin oran ya da kademe açıklanmadı.
"Ne kadar çok prim, o kadar çok maaş"
Yılmaz, sosyal güvenlik sisteminin temel mantığını hatırlatarak "Siz prim yatırırsanız bunun karşılığında emekli maaşı alırsınız. Ne kadar çok yatırırsanız o kadar çok emekli maaşı size geri dönecektir" dedi. Bu nedenle yeni düzenlemede daha uzun süre prim ödeyenlerin daha yüksek ilave artış alması gerektiğini savundu. Yaş kriterinin ise özellikle ileri yaştaki emeklilerin çalışma imkânlarının azalması nedeniyle değerlendirilebileceğini belirtti.
Prim gününe göre örnek oranlar
Modelde prim günü arttıkça refah payı oranı da yükseliyor. Buna göre 7.200 ile 9.000 gün arası prim ödemiş emekliye yüzde 20, 5.975 ile 7.199 gün arasına yüzde 15, 5.000 ile 5.974 gün arasına yüzde 10, 3.600 ile 4.999 gün arasına ise yüzde 5 refah payı öngörülüyor.
Yaşa göre örnek oranlar
Yaş tarafında da benzer bir kademe var. 65 yaş ve üstündeki emekliye yüzde 20, 60-64 yaş arasına yüzde 15, 55-59 yaş arasına yüzde 10, 54 yaş ve altındaki emekliye yüzde 5 refah payı uygulanması örnekleniyor. Modelde emekli için iki kriterden hangisi daha yüksek oran veriyorsa o oranın esas alınması öngörülüyor.
59 yaşındaki emekliye 35.090 TL
İlk örnekte 3.600 prim günü bulunan, 59 yaşında ve 29 bin lira aylık alan bir emekli ele alındı. Bu emeklinin prim gününe göre oranı yüzde 5, yaşına göre oranı yüzde 10. Yüksek olan yüzde 10 esas alınıyor. Hesap şöyle: Mevcut 29 bin liralık aylığa varsayımsal yüzde 10 enflasyon artışı eklendiğinde aylık 31 bin 900 liraya çıkıyor. Bunun üzerine yüzde 10 refah payı, yani 3 bin 190 lira eklenince ocak aylığı 35 bin 90 lira oluyor.
72 yaşındaki emekliye 46.200 TL
İkinci örnekte 5.100 prim günü bulunan, 72 yaşında ve 35 bin lira aylık alan bir emekli var. Prim gününe göre oranı yüzde 10, yaşına göre ise yüzde 20. Yüksek olan yüzde 20 esas alınıyor. Mevcut 35 bin liralık aylık yüzde 10 enflasyon artışıyla 38 bin 500 liraya çıkıyor. Üzerine yüzde 20 refah payı olan 7 bin 700 lira eklenince ocak aylığı 46 bin 200 lirayı buluyor.
Bu örnek, yaş kriterinin özellikle prim günü görece az olan ileri yaştaki emekliler için ne kadar belirleyici olabileceğini gösteriyor. Aynı emekli yalnızca prim gününe göre değerlendirilseydi, yüzde 10'luk refah payıyla aylığı 42 bin 350 lirada kalacaktı.
Bayram ikramiyesi ayrı konu
Programda bayram ikramiyesine de değinildi. Yılmaz, 4 bin liralık ikramiyenin 5 bin liraya yükseltilmesinin konuşulduğunu aktarırken, akademisyen Dr. Eray Güçlüer de "refah payı gelirse bayram ikramiyesi kalkar" yönündeki iddialara itibar edilmemesi gerektiğini, iki konunun tamamen ayrı olduğunu vurguladı.
Emekliler neyi beklemeli?
Ocak ayında SSK ve Bağ-Kur emeklilerine yapılacak enflasyon farkı aralık enflasyonuyla kesinleşecek. Ek düzenlemenin ise yasal bir çerçeveyle açıklanması bekleniyor. Uzmanlar, emeklilerin e-Devlet'teki hizmet dökümünden kendi prim gün sayılarını öğrenmesini ve kesinleşmemiş tablolara göre harcama planı yapmamasını öneriyor.