Akkuyu'da Son Prova Başladı! İlk Yakıt Bu Yıl Yüklenecek, Sırada Sinop ve Trakya Var

Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nin 1. ünitesinde sıcak ve soğuk testler başladı. Uranyum yakıtın ilk kez reaktöre yüklenmesine yarım adım kaldı. Sinop, Trakya ve küçük reaktörlerde son durum haberde.

Akkuyu'da Son Prova Başladı! İlk Yakıt Bu Yıl Yüklenecek, Sırada Sinop ve Trakya Var

Türkiye'nin ilk nükleer santrali Akkuyu'da yıllardır beklenen ana yaklaşılıyor. Mersin'deki santralin 1. güç ünitesinde reaktör tesisinin "sıcak ve soğuk çalıştırma" testleri başladı. Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom'un yetkilileri, bu aşamanın uranyum yakıtın ilk kez reaktöre yükleneceği fiziksel devreye alma öncesindeki son prova olduğunu, hedefin bu aşamaya yıl içinde geçmek olduğunu açıkladı.

Akkuyu'da Son Prova Başladı! İlk Yakıt Bu Yıl Yüklenecek, Sırada Sinop ve Trakya Var

Reaktör 285 dereceye ısıtılacak

Test programı kapsamında reaktör tesisi kademeli olarak ısıtılacak; reaktör soğutma devresindeki kimyasal işlem görmüş suyun sıcaklığı ve basıncı işletme değerleri olan 285 santigrat derece ve 16,5 megapaskala çıkarılacak. Suyun bu sıcaklıkta sıvı halde kalmasını sağlayan basınç, denizde yaklaşık 1.650 metre derinlikteki bir cismin maruz kaldığı basınca eşdeğer.

Testler sırasında ekipmanların ve tüm boru hatlarının dayanıklılığı, titreşim özellikleri, elektrik sistemleri, güvenlik sistemleri ve reaktörün kontrol-koruma sistemi sınanacak. Bu aşama ile normal işletme arasındaki tek fark, reaktör korunda gerçek nükleer yakıt yerine yakıt demeti simülatörlerinin bulunması. Santralin ihtiyaç duyduğu enerji de bu aşamada dışarıdan sağlanıyor.

"Yarım adım kaldı"

Rosatom Genel Müdürü Aleksey Likhachev, soğuk ve sıcak testler için gerekli iznin alındığını belirterek "Fiziksel devreye alma aşamasına artık bir adım değil, kelimenin tam anlamıyla yarım adım kaldı" dedi. Likhachev, bu sürecin santralin tüm sistemleri için adeta bir son prova olduğunu, sorunsuz tamamlanması halinde söz verildiği gibi bu yıl fiziksel devreye alma aşamasına geçilmesini umduklarını söyledi.

Testlerin tamamlanmasının ardından ana ve yardımcı ekipmanların revizyonu yapılacak. Revizyon sonuçlarına göre Türkiye'deki düzenleyici kurum başlatma işlemlerine izin verecek. Bu izinle birlikte uranyum içeren yakıt demetleri ilk kez reaktöre yüklenecek ve santralde deneme niteliğindeki ilk elektrik üretimine giden süreç başlayacak.

Sırada Sinop ve Trakya

Akkuyu'da son düzlüğe girilmesiyle birlikte Türkiye'nin diğer nükleer santral projeleri yeniden gündemin üst sıralarına çıktı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, bu projelere ilişkin kararların 2027 yılı içinde verileceğini açıklamıştı. Sinop'taki İnceburun sahası için inceleme ve ilan süreçlerinin daha önce tamamlanmış olması, burada çalışmaların Akkuyu'dan sonra başlayacağı yönünde yaygın bir kanaat oluşturmuştu. Ancak İstanbul ve çevresinin yüksek enerji ihtiyacı nedeniyle Kırklareli-İğneada'daki Trakya projesinin de öncelik olarak masada olduğu belirtiliyor.

Yeni projelerde farklı model

Akkuyu, Rosatom'un Türkiye'de kurduğu şirket tarafından yap-işlet-sahip ol modeliyle inşa ediliyor; yani hem yapım hem de işletme Rus tarafında. Türkiye'nin Sinop ve Trakya projelerinde ise farklı bir model istediği biliniyor. Son dönemde yürütülen müzakerelerde, Elektrik Üretim AŞ'nin tamamına sahip olduğu Türkiye Nükleer Enerji AŞ'nin (TÜNAŞ) öne çıktığı, proje yürütücülüğünden santralin sahipliğine kadar kamunun daha fazla söz sahibi olduğu, hatta özel sektör yatırımcılarının da baştan ortak olabileceği farklı modellerin konuşulduğu aktarılıyor. Kanada, Güney Kore ve Rusya büyük santral projeleriyle ilgilenirken ABD ve Çin de küçük reaktörlere ilgi gösteriyor.

Küçük modüler reaktörler de masada

Büyük santrallerin yanı sıra küçük modüler nükleer reaktörler (SMR) de Türkiye'nin gündeminde. Bu teknolojide ABD, Çin, Rusya, Kanada ve Güney Kore'nin yarıştığı, Türkiye ile çeşitli görüşmeler ve işbirliği anlaşmaları yapıldığı biliniyor. Daha kısa sürede kurulabilen ve sanayi bölgelerine yakın konumlandırılabilen bu reaktörlerin, enerji arz güvenliğini güçlendirmesi ve dışa bağımlılığı azaltması bekleniyor.

Nükleer santrallerin güvenliği konusu da her aşamada gündemde kalıyor. Yetkililer, yakıt yüklemesine geçilmeden önce tüm güvenlik sistemlerinin işletme koşullarında test edilmesinin bu kaygıları gidermek için kritik bir adım olduğunu vurguluyor.

Uzmanlar, Akkuyu'nun dört ünitesinin tamamı devreye girdiğinde Türkiye'nin elektrik ihtiyacının önemli bir bölümünü karşılayacağını, bunun da uzun vadede doğal gaz ithalatı ve enerji faturası üzerinde olumlu etki yaratabileceğini değerlendiriyor.