Eşinden Habersiz Kredi Çeken Dikkat! Yargıtay'a Göre Boşanma Sebebi Olabilir
Eşten habersiz kredi çekmek her durumda boşanma sebebi sayılmıyor. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatlarına göre hangi durumlarda boşanma kararı veriliyor, hangi hallerde dava reddediliyor?
Ekonomik sıkıntıların arttığı dönemlerde ailelerin en sık başvurduğu yol krediler. Ancak eşlerden birinin diğerinden habersiz kredi çekmesi, yalnızca aile bütçesini değil evliliğin kendisini de tehlikeye atabiliyor. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatlarına göre eşten gizli çekilen kredi, belirli şartlar oluştuğunda boşanma sebebi sayılabiliyor. Ancak her gizli kredi otomatik olarak boşanmayla sonuçlanmıyor; mahkemeler borcun amacına ve aileye etkisine bakıyor.
Diyarbakır'da avukat Elif Göçtürk, konuya ilişkin yargı kararlarını değerlendirerek hangi durumlarda boşanma kararı verildiğini, hangi hallerde davaların reddedildiğini anlattı.
Belirleyici ölçüt: Aile ekonomisi sarsıldı mı?
Göçtürk'ün aktardığına göre, izinsiz kredi çekmenin boşanmaya dayanak olabilmesi için borçlanmanın aile birliğini ekonomik açıdan sarsması ya da evlilikteki güveni temelden yok etmesi gerekiyor. Yani mahkeme, yalnızca kredinin gizli çekilmiş olmasına değil, bu borcun aileye verdiği zarara ve eşler arasındaki güvene etkisine bakıyor.
Hangi durumlarda boşanma kararı verilebiliyor?
Yargıtay kararlarında öne çıkan örneklere göre mahkemeler şu durumlarda gizli krediyi "güven sarsıcı ağır kusur" kabul ederek boşanmaya hükmedebiliyor:
- Kredinin kumar ya da şans oyunları için çekilmesi
- Paranın sadakatsizlik kapsamında harcanması
- Kredinin kişisel lüks harcamalar için kullanılması
- Borç nedeniyle ailenin ödeme güçlüğüne düşmesi ve icra takipleriyle karşı karşıya kalması
Bu hallerde borcu üstlenen eşin davranışı, diğer eşin evliliği sürdürmesini beklenemez hale getiren bir kusur olarak değerlendiriliyor.
Hangi durumlarda dava reddediliyor?
Öte yandan gizli kredi her zaman boşanmaya yol açmıyor. Göçtürk'e göre şu durumlarda boşanma davaları reddedilebiliyor:
- Kredinin evin geçimi, kira, sağlık giderleri ya da çocukların eğitim masrafları gibi ailenin ortak ve zorunlu ihtiyaçları için kullanılması
- Borcun ailenin mali dengesini ve yaşam standardını sarsacak boyutta olmaması
- Krediden haberdar olan eşin durumu hoşgörüyle karşılayıp ortak hayatı sürdürmesi
- Kredinin gerçekten habersiz çekildiğinin davacı tarafından somut delillerle ispatlanamaması
Son madde özellikle önemli: Diğer eşin krediden haberi olmadığını iddia eden taraf, bunu banka kayıtları, yazışmalar ya da tanık beyanları gibi delillerle kanıtlamak zorunda.
Gizli alınan ev ve araba da gündeme gelebiliyor
Göçtürk, kredi dışındaki gizli harcamaların da benzer şekilde değerlendirilebileceğine dikkat çekti. Eşlerden birinin taşınmaz, araç ya da başka bir değerli mal alması ve diğer eşin bunu başka bir yerden öğrenmesi halinde, hakim diğer delillerle birlikte bu durumu da değerlendiriyor. Aile birliği temelinden sarsılmış ve ortak hayat sürdürülemez hale gelmişse boşanma kararı verilebiliyor.
Borç kime ait sayılıyor?
Uzmanlar, eşlerden birinin kendi adına çektiği kredinin hukuken o kişinin borcu olduğunu hatırlatıyor. Ancak boşanma sürecinde mal paylaşımı yapılırken, evlilik süresince edinilen mallar ve bu mallar için çekilen borçlar birlikte değerlendiriliyor. Kredi ortak bir ihtiyaç için kullanıldıysa bu durum paylaşım hesabına da yansıyabiliyor. Kefil olunan krediler ise ayrı bir risk taşıyor: Eşine kefil olan kişi, boşanma sonrasında da bu borçtan sorumlu olmaya devam edebiliyor.
Kredi kaydı nasıl kontrol edilir?
Kişinin adına açılmış kredi ve kredi kartlarını görmenin en kolay yolu, Kredi Kayıt Bürosu'nun Findeks hizmeti üzerinden kredi raporu almak. Bu raporda kişinin tüm bankalardaki kredi, kredi kartı ve kefalet kayıtları ile ödeme geçmişi yer alıyor. e-Devlet üzerinden de bazı borç kayıtlarına ulaşılabiliyor. Ancak bu raporlar yalnızca kişinin kendi adına olan borçları gösteriyor; eşin adına çekilen krediler, onun rızası olmadan görüntülenemiyor. Bu nedenle mali konularda açık iletişim, uzmanlara göre en sağlıklı yöntem olmaya devam ediyor.
Uzmanlardan öneriler
Aile içinde mali şeffaflığın korunması, hem ekonomik hem de hukuki sorunların önüne geçmenin en etkili yolu olarak görülüyor. Büyük harcama ve borçlanma kararlarının birlikte alınması, düzenli olarak e-Devlet ve Risk Merkezi üzerinden kredi kayıtlarının kontrol edilmesi öneriliyor. Eşinin adına bilgisi dışında borç oluştuğundan şüphelenen kişilerin ise bir avukattan destek alması tavsiye ediliyor.