Bütçe Ekimde 481 Milyar TL Açık Verdi! 10 Ayda Açık 2,3 Trilyonu Aştı
Hazine ve Maliye Bakanlığı verilerine göre merkezi yönetim bütçesi ekimde 481 milyar lira, ocak-ekim döneminde 2 trilyon 321 milyar lira açık verdi. Giderler gelirlerden hızlı arttı.
Hazine ve Maliye Bakanlığı, ekim ayına ilişkin merkezi yönetim bütçe uygulama sonuçlarını açıkladı. Verilere göre bütçe ekim ayında 481 milyar 91 milyon lira açık verdi. Ocak-ekim dönemindeki toplam açık ise 2 trilyon 321 milyar 421 milyon liraya ulaştı. Giderlerin gelirlerden belirgin şekilde hızlı artması, ekim ayındaki açığın büyümesinde belirleyici oldu.
Rakamlar, emeklilere yönelik planlanan iyileştirme ve yeni yılda yapılacak maaş artışları öncesinde bütçe dengesinin nasıl seyrettiğini göstermesi açısından yakından takip ediliyor.
Ekimde gelir yüzde 13,2, gider yüzde 29,9 arttı
Ekim ayında bütçe gelirleri geçen yılın aynı ayına göre yüzde 13,2 artarak 1 trilyon 298 milyar 285 milyon liraya yükseldi. Bütçe giderleri ise yüzde 29,9 artışla 1 trilyon 779 milyar 376 milyon liraya ulaştı. Hesaplamaya göre ekim ayında giderler, gelirleri yaklaşık yüzde 37 oranında aştı.
Gelirlerdeki yüzde 13,2'lik artış, yüzde 30 civarında seyreden yıllık enflasyonun oldukça altında kaldı. Bu da ekim ayında bütçe gelirlerinin reel olarak gerilediği anlamına geliyor. Giderlerdeki artış ise enflasyona yakın bir seyir izledi.
10 aylık tabloda açık 2,3 trilyon lira
Ocak-ekim döneminde bütçe gelirleri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 32,1 artışla 13 trilyon 406 milyar 85 milyon liraya çıktı. Aynı dönemde bütçe giderleri yüzde 35,7 artışla 15 trilyon 727 milyar 506 milyon lira oldu. Böylece 10 aylık dönemde bütçe 2 trilyon 321 milyar 421 milyon lira açık verdi. Hesaplamaya göre bu dönemde gelirler, giderlerin yaklaşık yüzde 85'ini karşılayabildi.
Bütçe açığı neden önemli?
Bütçe açığı, devletin harcamalarının gelirlerini ne kadar aştığını gösteriyor. Açık büyüdükçe devletin borçlanma ihtiyacı artıyor; bu da faiz giderlerinin yükselmesine ve kaynakların bir kısmının borç servisine ayrılmasına yol açabiliyor. Ekonomistler, enflasyonla mücadele sürecinde bütçe disiplininin korunmasının, para politikasının etkinliği açısından da kritik olduğunu vurguluyor. Merkez Bankası da enflasyon raporlarında maliye politikasının dezenflasyon sürecine destek vermesinin önemine dikkat çekiyor.
Emekli düzenlemesiyle bağlantısı
Bütçe verileri, emeklilere yönelik planlanan enflasyon üstü artışın finansmanı açısından da önem taşıyor. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, emekli iyileştirmesinin bütçe dengesi ve finansal istikrar gözetilerek hayata geçirileceğini açıklamıştı. Şimşek, kaynak olarak deprem harcamalarındaki azalmayı, gelecek yıl eşel mobil uygulamasının sürdürülmemesi ihtimalini ve kayıt dışılıkla mücadeleden elde edilecek kazanımları göstermişti. Deprem bölgesine yönelik harcamaların azalması, önümüzdeki dönemde giderlerdeki artış hızını yavaşlatabilecek unsurlar arasında görülüyor.
Yıl sonu beklentisi
Yılın son iki ayında, özellikle aralıkta, bütçe giderlerinin mevsimsel olarak artması bekleniyor. Kamu kurumlarının yıl sonu ödemeleri ve yatırım harcamaları genellikle son aya yığılıyor. Bu nedenle yıl sonu bütçe açığının 10 aylık rakamın üzerine çıkması sürpriz olmayacak. Gelir tarafında ise kasım ve aralık aylarında tahsil edilen vergi taksitleri ile yapılandırma ödemeleri açığın bir kısmını telafi edebilir.
Vatandaşa yansıması
Bütçe dengesindeki gelişmeler, doğrudan vatandaşın cebini de ilgilendiriyor. Açığın kapatılması için vergi ve harçlarda yapılacak artışlar, harcamalarda yapılacak tasarruflar ya da yeni gelir düzenlemeleri, gelecek yılın ekonomik gündemini şekillendirecek. Yeniden değerleme oranının yüzde 27,83 olarak belirlenmesiyle birlikte birçok vergi ve harç kaleminin ocak ayında artması bekleniyor. Uzmanlar, maliye politikasının seyrinin hem enflasyon hem de maaş artışları açısından belirleyici olacağını vurguluyor.
Kalemler bazında dikkat çeken noktalar
Ekonomistler, bütçe giderleri içinde personel ve sosyal güvenlik transferlerinin önemli bir yer tuttuğunu hatırlatıyor. Memur ve emekli maaşlarına yapılan artışlar, SGK'ya aktarılan kaynaklar ve sosyal yardım ödemeleri, giderlerin en büyük kalemleri arasında bulunuyor. Bu nedenle ocak ayında yapılacak maaş artışları ve emeklilere yönelik ek iyileştirme, 2027 bütçesinin harcama tarafını doğrudan belirleyecek. Gelir tarafında ise vergi tahsilatındaki performans ve kayıt dışılıkla mücadelenin sonuçları belirleyici olacak.