Memurların Çoğu Bu Hakkı Bilmiyor! Yıllık İzne 4 Gün Yol İzni Ekleniyor
657 sayılı Kanun, memurun yıllık iznine gidiş ve dönüş için 4 güne kadar yol izni eklenebileceğini düzenliyor. Ancak uygulamada bu hak çoğu zaman kullandırılmıyor.
Yıllık iznini memleketinde ya da tatil beldesinde geçirmek isteyen memurların büyük bölümü, kanunda yer alan bir haktan habersiz ya da bu haktan yararlanamıyor. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, yıllık izin süresine ek olarak gidiş ve dönüş için toplam 4 güne kadar "yol izni" verilebileceğini açıkça düzenliyor. Ancak uygulamada bu izin, amirlerin takdir yetkisi ve uygulamaya yön veren tebliğdeki ağır ifadeler nedeniyle çoğu zaman kullandırılmıyor. Peki yol izni nedir, kimler hangi şartlarla yararlanabilir?
Memurun yıllık izni kaç gün?
Devlet Memurları Kanunu'nun 102'nci maddesine göre memurların yıllık izin süresi, hizmeti 1 yıldan 10 yıla kadar (10 yıl dahil) olanlar için 20 gün, hizmeti 10 yıldan fazla olanlar için 30 gün. Yıllık izin iş günü üzerinden değil, izin dönemi içindeki hafta sonlarını da kapsayacak şekilde hesaplanıyor. Aynı maddede, "Zorunlu hallerde bu sürelere gidiş ve dönüş için en çok ikişer gün eklenebilir" hükmü yer alıyor. İşte bu ikişer günlük, toplamda 4 günü bulan ek süre, kamuoyunda yol izni olarak biliniyor.
40 günlük izin 30 güne inince getirildi
Kanunun 1965'te yürürlüğe giren ilk halinde memurların yıllık izni, hizmet süresine göre 20, 30 ve 40 gün olarak belirlenmişti ve bu sürelere gidiş-dönüş süreleri dahildi. 1970'te yapılan değişiklikle azami izin süresi 40 günden 30 güne indirildi, buna karşılık yolda geçecek süreler için 4 güne kadar ilave izin hakkı tanındı. Yani yol izni, aslında kısaltılan yıllık iznin bir ölçüde telafisi olarak kanuna girdi.
Tebliğ "çok zorunlu ve ender durumlar" diyor
Sorun, uygulamaya yön veren düzenlemede başlıyor. 62 Seri Numaralı Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliği'nde, bu iznin bulunulan belediye ve köy sınırları dışında izin geçiren memurlara, "çok zorunlu ve çok ender durumlarda" yetkili amirin gerek ve uygun görmesi halinde kullandırılmasının doğru olacağı belirtiliyor. Kanunda yalnızca "zorunlu haller" denirken tebliğde ifadenin ağırlaştırılması, iznin verilmesini fiilen zorlaştırıyor.
Takdir yetkisi amirde
Mülga Devlet Personel Başkanlığı'nın 3 Temmuz 2015 tarihli görüşünde de yol izni verilmesinde dikkate alınacak zorunlu hallerin takdirinin, yıllık izin vermeye yetkili amire ait olduğu vurgulandı. Aynı görüşte, ertesi yıla devreden yıllık izin hakkına bağlı olarak yol izni verilemeyeceği de belirtildi. Uzmanlara göre "zorunlu hal" kavramının kişiden kişiye değişen öznel bir kavram olması, takdir yetkisinin çoğu zaman bu hakkı ortadan kaldıracak şekilde kullanılmasına yol açıyor.
Parça parça izinde yol izni nasıl hesaplanır?
Memurlar yıllık izinlerini tek seferde değil, parça parça da kullanabiliyor. Bu durumda her izin için ayrı yol izni verilip verilmeyeceği merak ediliyor. Kanun, 20 ve 30 günlük toplam izin süresine atıfla ek süre öngördüğü için, yıllık izin kaç parçada kullanılırsa kullanılsın yol izni yılda en fazla 4 gün olarak uygulanabiliyor.
Memur yol izni için ne yapmalı?
Yıllık iznini bulunduğu il ya da ilçe dışında geçirecek memurların, izin dilekçesinde gidecekleri yeri ve yol izni talebini açıkça belirtmesi gerekiyor. Uzun mesafeli yolculuk, aktarmalı ulaşım ya da ulaşım imkânının kısıtlı olduğu yerlere gidiş gibi gerekçelerin dilekçede yer alması, amirin "zorunlu hal" değerlendirmesinde belirleyici olabiliyor. İzin işlemlerinin yürütüldüğü bilgisayar programlarında yol izni seçeneğinin bulunması ve iznin başlangıç-bitiş tarihlerinin buna göre belirlenmesi de uygulamayı kolaylaştırıyor.
Uzmanlar: Tüm memurlara verilmeli
Kamu personel uzmanları, yıllık iznin temel dayanağının Anayasa'nın 50'nci maddesindeki dinlenme hakkı olduğunu hatırlatıyor. Gidiş ve dönüş yolculuğunun hangi araçla yapılırsa yapılsın yorucu bir süreç olduğunu, kanun koyucunun da bu süreyi dinlenme hakkının dışında tuttuğunu belirten uzmanlar, uygulamada birlik sağlanması için yol izninin tüm memurlara verilmesi gerektiğini savunuyor.