Ev ve Arsa Satışında Elden Para Dönemi Bitiyor! Tapuda 1 Aralık Kuralı
Araç satışlarında uygulanan güvenli ödeme sistemi 1 Aralık'tan itibaren taşınmaz satışlarında da devreye giriyor. Para, tapu devri tamamlanmadan satıcıya geçmeyecek. Sistemin nasıl işleyeceği bu haberde.
Ev, arsa ya da tarla alıp satmayı planlayanlar için tapu işlemlerinde köklü bir değişiklik kapıda. Ticaret Bakanlığı'nın ikinci el araç satışlarında uyguladığı güvenli ödeme sistemi, 1 Aralık'tan itibaren taşınmaz satışlarında da devreye alınacak. Sistemin hayata geçmesiyle birlikte satış bedeli, tapudaki devir tamamlanmadan satıcının hesabına geçemeyecek. Böylece mülkiyet ile para aynı anda el değiştirecek.
Uygulama için Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü (TKGM) ile ortak çalışma yürütülüyor. TKGM bilgi sistemleri ile bankalar arasındaki veri paylaşımının teknik altyapısı hazırlanırken, bankalar da kendi sistemlerini yeni düzene uyumlu hâle getirmek için çalışıyor.
Neden böyle bir sisteme ihtiyaç duyuldu?
Türkiye'de taşınmaz satışlarında bedel büyük ölçüde hâlâ elden ödeniyor. Yüz binlerce, hatta milyonlarca liralık nakdin poşetlerle tapu dairesine taşınması hem hırsızlık ve gasp riskini hem de sahte para, eksik ödeme gibi sorunları beraberinde getiriyor. "Parayı sonra veririm" diyerek tapuyu alan ama ödemeyi yapmayan alıcılar ya da parayı alıp devri yapmaktan vazgeçen satıcılar nedeniyle yaşanan anlaşmazlıklar da yıllarca mahkemelik olabiliyor. Yeni sistem, tarafların birbirine güvenmek zorunda kalmadığı bir düzen kurmayı ve kayıt dışılığı azaltmayı hedefliyor.
Sistem adım adım nasıl işleyecek?
- Alıcı, belirlenen bankalardan birinde açılan güvenli ödeme hesabına satış bedelini yatıracak ve bu para hesapta bloke edilecek.
- Taraflara bir referans numarası verilecek. Vatandaşlar bu numarayla e-Devlet üzerinden başvurarak tapu müdürlüğündeki işlemi başlatacak.
- Tapu devri tamamlandığında, tapu müdürlüğünün onayıyla para otomatik olarak satıcının hesabına aktarılacak.
- Satış herhangi bir nedenle gerçekleşmezse para güvenli hesapta kalacak ve ilgili tarafa iade edilecek.
Kimleri kapsayacak?
Uygulama yalnızca bireysel alıcı ve satıcıları değil, şirketler gibi tüzel kişilerin yaptığı taşınmaz alım satımlarını da kapsayacak. Yani konut, işyeri, arsa ya da tarla fark etmeksizin mülkiyeti devreden satıcı ile o taşınmazı satın alan alıcı, işlemini bu altyapı üzerinden yürütecek.
Ücret alınacak mı?
Evet. Sistem üzerinden yapılan her işlem için bir kullanım bedeli alınacak. Bu bedel alıcıdan ayrıca tahsil edilmeyecek; satıcıya aktarılan satış bedelinden düşülecek. Kullanım bedelinin tutarına ilişkin ayrıntıların uygulama başlamadan önce netleşmesi bekleniyor. Araç satışlarındaki uygulamada da benzer şekilde sabit bir hizmet bedeli tahsil ediliyor.
Emlakçıların rolü ne olacak?
Ödeme süreci doğrudan bankalar ve tapu sistemi üzerinden işleyecek. Emlakçılar ise aracı ve yönlendirici rolünü sürdürecek. Alıcıyla satıcıyı buluşturmanın yanında referans numarasının alınması, sistemin nasıl kullanılacağının anlatılması ve tarafların tapu ile ödeme adımlarına hazırlanması konusunda vatandaşlara destek olabilecekler.
Araç satışlarındaki deneyim ne gösteriyor?
Güvenli ödeme sistemi ikinci el araç satışlarında zorunlu hâle geldiğinden bu yana noterlerde elden para alışverişi büyük ölçüde sona erdi. Satıcıların "para hesaba geçmeden ruhsatı vermem", alıcıların ise "aracı devralmadan parayı göndermem" endişesi ortadan kalktı. Bakanlık, aynı güven ortamının çok daha yüksek tutarların konuştuğu gayrimenkul piyasasında da sağlanmasını amaçlıyor.
Dolandırıcılara karşı ek koruma
Son yıllarda sahte kimlikle başkasına ait evi satmaya çalışan ya da kapora alıp kaybolan dolandırıcılık vakaları sıkça gündeme geliyor. Yeni sistemde para, tapu müdürlüğü devri onaylamadan hiçbir şekilde satıcıya ulaşmayacağı için bu tür girişimlerin önüne büyük ölçüde geçilmesi bekleniyor. Alıcı, parasının tapu kendi adına geçene kadar bankada güvende olduğunu bilerek işlem yapabilecek. Satıcı ise karşılıksız çek, sahte dekont ya da eksik ödeme gibi risklerle uğraşmak zorunda kalmayacak.
Ev alıp satacaklar şimdiden ne yapmalı?
Aralık ayında tapu randevusu alacak olanların, işlemin hangi kurallara göre yapılacağını tapu müdürlüğünden ya da e-Devlet duyurularından takip etmesi öneriliyor. Banka hesabının önceden hazır olması, satış bedelinin yatırılacağı günün planlanması ve tarafların kimlik ile vergi bilgilerinin güncel tutulması, işlemin sorunsuz ilerlemesini sağlayacak. Uygulamanın ilk haftalarında yoğunluk yaşanabileceği için randevuların erken alınması da faydalı olacak.