Hâkim ve Savcılara 72 Yaş Önerisi! Arınç Erdoğan'dan Görev İstedi
Bülent Arınç, hâkim ve savcıların 65 olan emeklilik yaşının 72'ye çıkarılmasını önerdi ve Anayasa değişikliğini partilerle görüşmek için Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan görev talep etti.
Kamu görevlilerinin emeklilik yaşı tartışmasına yeni bir boyut eklendi. Eski TBMM Başkanı Bülent Arınç, hâkim ve savcılar için uygulanan 65 yaş sınırının 72'ye çıkarılmasını önerdi. Arınç, bu değişiklik için gerekli Anayasa düzenlemesini siyasi partilerle müzakere etmek üzere Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'dan görev talep etti.
AK Parti'nin kurucuları arasında yer alan Arınç, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada mevcut düzenlemenin deneyimli yargı mensuplarının erken yaşta görevden ayrılmasına neden olduğunu savundu.
"Bu göreve talibim"
Arınç, açıklamasında şu ifadeleri kullandı: "Bu konuyu Sayın Cumhurbaşkanımız Adalet Bakanlığı yapmış kıymetli insanlarımızdan birisine veya bendenize izin ve görev verirse konuyu partiler arasına götürmek ve onlarla müzakere etmek görevine talibim. Bu işi en kısa zamanda başaracağımızı ümit ediyorum."
Arınç, Adalet Bakanı'nın görevi gereği bu tartışmada taraf olmak istemeyebileceğini, Hukuk Politikaları Kurulu'nun da sürecin tarafı olmasını istemediğini ifade etti. Bu nedenle daha önce Adalet Bakanlığı yapmış isimlerden birinin görevlendirilebileceğini de dile getirdi.
Anayasa'nın 140. maddesi değişmeli
Hâkim ve savcıların emeklilik yaşı doğrudan Anayasa'da düzenleniyor. Anayasa'nın 140. maddesinin beşinci fıkrasına göre hâkim ve savcılar 65 yaşını tamamlayıncaya kadar görev yapabiliyor. Yüksek yargı üyeleri de aynı yaş sınırına tabi. Bu nedenle yaş sınırının değiştirilmesi için Anayasa değişikliği yapılması, bunun için de Meclis'te geniş bir uzlaşı sağlanması gerekiyor.
Arınç'ın önerisine göre yaş sınırı 65'ten 72'ye çıkarılarak hâkim ve savcılara 7 yıl ilave görev süresi tanınmalı. Arınç, gerekçe olarak TÜİK'in açıkladığı 78,5 yıllık ortalama yaşam süresini gösterdi. Anayasa'daki hükmün tamamen kaldırılarak farklı bir düzenleme yapılmasını da seçenek olarak değerlendirdi.
Yüksek yargıda 12 yıl sınırı
Arınç, MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız'ın Danıştay ve Yargıtay üyelerinin görev sürelerinin 12 yılla sınırlandırılmasına ilişkin değerlendirmesine de destek verdi. Bu sınırlamanın yüksek yargıda kurumsal deneyim kaybına yol açabileceği görüşüne katıldığını belirten Arınç, sorunun asıl kaynağının emeklilik yaşını belirleyen anayasal hüküm olduğunu savundu. Arınç'a göre geçici düzenlemeler yapılabilir, ancak kalıcı çözüm için Anayasa değişikliği şart.
15 Temmuz sonrası deneyim açığı
Arınç, 15 Temmuz 2016 darbe girişiminin ardından yargıda yaşanan ihraçlara da dikkat çekti. Bu süreçte yaklaşık 5 bin hâkim, savcı ve yüksek yargı üyesinin meslekten ihraç edildiğini hatırlatan Arınç, oluşan açığın hızlandırılmış staj uygulamalarıyla kapatılmaya çalışıldığını söyledi. Bazı hâkim ve savcıların 25-26 yaşında göreve başladığını belirten Arınç, mesleki tecrübesi sınırlı isimlerin ağır sorumluluklar üstlenmek zorunda kaldığını öne sürdü. Bu durumun yargılama süreçlerinde sorunlara ve kararlar arasında farklılıklara neden olduğunu ileri sürdü.
Diğer kamu görevlileri için durum ne?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na tabi memurlar için yaş haddi ise 65 olarak uygulanıyor. Memurlar, bu yaşa geldiklerinde re'sen emekliye ayrılıyor. Üniversitelerde öğretim üyeleri için ise yaş haddi 67, belirli şartlarla 75'e kadar uzayabiliyor. Arınç'ın önerisi yalnızca hâkim ve savcılara yönelik olsa da, kamuoyunda diğer kamu görevlileri için de benzer bir esneklik getirilip getirilmeyeceği sorusunu gündeme taşıdı.
Öneri, yargıda deneyimli kadroların korunması gerektiğini savunanlardan destek görürken, yargıya genç ve yeni kadroların girişinin yavaşlayabileceğini ileri süren eleştirilere de neden olabilir. Konunun Meclis gündemine gelip gelmeyeceği, siyasi partiler arasında yürütülecek görüşmelere ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın tutumuna bağlı olacak. Anayasa değişikliği için Meclis'te en az 360 milletvekilinin oyu gerektiği için, düzenlemenin hayata geçmesi ancak partiler arası geniş bir mutabakatla mümkün görünüyor.
Kamuda emeklilik yaşı neden tartışılıyor?
Ortalama yaşam süresinin uzaması, birçok ülkede kamu görevlilerinin emeklilik yaşının yeniden düzenlenmesini gündeme getiriyor. Özellikle uzmanlık ve tecrübe gerektiren mesleklerde, deneyimli kadroların erken yaşta sistemden çıkması hem kurumlar hem de hizmet kalitesi açısından kayıp olarak değerlendiriliyor. Türkiye'de de yargı başta olmak üzere bazı alanlarda bu tartışma son yıllarda sık sık gündeme geliyor.