Kastamonu'nun Tescilli Lezzeti Ekşili Pilav! Sırrı Siyez Bulgurunda
Siyez bulguru, bol yeşillik ve yoğurtla pişen Kastamonu ekşili pilavı tek başına doyurucu bir ana yemek. İşte coğrafi işaretli lezzetin evde yapılışı.
Kastamonu mutfağı denince akla önce etli ekmek, banduma ve pastırma gelir. Ama bu kadim şehrin sofralarında, özellikle soğuk kış günlerinde en çok pişen yemeklerden biri, adını yoğurdun hafif ekşiliğinden alan ekşili pilavdır. Siyez bulguruyla hazırlanan, bol yeşillik ve yoğurtla pişip üzerine tereyağında kızdırılmış kırmızı biber gezdirilen bu yemek, pilavdan çok tek başına doyurucu bir ana yemek gibi sofraya gelir. Kastamonu'ya özgü olduğu tescillenen ekşili pilav, bugün coğrafi işaretli lezzetler arasında yer alıyor.
Ekşili pilavın sırrı siyez bulgurunda
Yemeğin asıl karakterini veren malzeme siyez bulguru. Buğdayın atası olarak bilinen ve genetik yapısı binlerce yıldır değişmeden günümüze ulaşan siyez buğdayı, Kastamonu'nun özellikle İhsangazi ve çevresinde yetiştiriliyor. Kaynatılıp kurutulduktan sonra kırılarak bulgura dönüştürülen siyez, normal bulgura göre daha koyu renkli, daha aromatik ve daha tok tutan bir yapıya sahip. Yörede ekşili pilavın gerçek tadının ancak siyez bulguruyla yakalanabileceği söylenir. Bulamazsanız pilavlık bulgurla da yapabilirsiniz ama lezzetin bir parça değişeceğini bilin.
Ekşili pilav için malzemeler
Pilav için: 1/4 çay bardağı ayçiçek yağı, 1 adet orta boy kuru soğan, 1 adet yeşil biber, yarım yemek kaşığı domates salçası, 3/4 su bardağı siyez bulguru (bir iki kez yıkanıp süzülmüş), 2 su bardağı su.
Yeşillikler için: Çeyrek demet dereotu, çeyrek demet taze nane, çeyrek demet maydanoz, 3 adet asma yaprağı (ince kıyılmış).
Yoğurtlu karışım için: 1,5 su bardağı yoğurt, 3/4 su bardağı su, çeyrek tatlı kaşığı tuz, 1 çay kaşığı karabiber.
Üzeri için: 1 yemek kaşığı tereyağı, yarım tatlı kaşığı toz kırmızı biber, çeyrek tatlı kaşığı kuru nane.
Ekşili pilav nasıl yapılır?
Geniş bir tencereye yağı alın ve yemeklik doğradığınız soğanı ekleyerek pembeleşene kadar kavurun. Ardından ince doğranmış yeşil biberi ilave edin ve birkaç dakika daha çevirin. Salçayı ekleyip kokusu çıkana kadar kavurmaya devam edin. Yıkayıp süzdüğünüz siyez bulgurunu tencereye alın ve yağla iyice buluşması için bir iki dakika karıştırın.
İki su bardağı suyu ekleyin, tencerenin kapağını kapatın ve kısık ateşte pişmeye bırakın. Bulgur suyunun bir kısmını çektiğinde kıyılmış dereotu, nane, maydanoz ve asma yapraklarını ekleyin. Bir kez karıştırıp kapağı kapatın ve suyunu biraz daha çekmesini bekleyin.
Bu sırada bir kapta yoğurt ile 3/4 su bardağı suyu pürüzsüz olana kadar çırpın. Yoğurtlu karışımı, tuzu ve karabiberi tencereye ekleyin. Bir iki kez karıştırdıktan sonra kısık ateşte yaklaşık 30 dakika pişirin. Yoğurdun kesilmemesi için ateşi yüksek tutmamaya ve sık sık karıştırmamaya dikkat edin.
Son olarak küçük bir tavada tereyağını eritin, toz kırmızı biberi ve kuru naneyi ekleyip birkaç saniye kızdırın. Kızgın sosu pilavın üzerine gezdirin ve sıcak servis edin.
Püf noktaları
Ekşili pilavın kıvamı klasik bulgur pilavı gibi tane tane değil, hafif sulu ve kremamsı olmalı. Yoğurdu eklemeden önce oda sıcaklığına getirmek ya da içine bir kaşık un çırpmak kesilmesini önler. Asma yaprağı yemeğe hafif ekşi ve yöresel bir aroma kattığı için atlanmaması önerilir; taze bulamazsanız salamura yaprağı iyice yıkayarak kullanabilirsiniz. Yeşillikleri pişirmenin sonuna doğru eklemek, renklerini ve kokularını korumasını sağlar.
Yanına ne gider?
Kastamonu'da ekşili pilav çoğu zaman yanında turşu, közlenmiş biber ya da sıcak tandır ekmeğiyle sofraya gelir. Etli bir yemeğin yanında pilav olarak sunulabileceği gibi, et kullanılmadığı için hafif bir akşam yemeği olarak da tek başına tüketilebilir. Ertesi gün ısıtıldığında yoğurdun ekşiliği bulgura iyice işlediğinden birçok kişiye göre daha da lezzetli olur. Soğuk havalarda içi ısıtan bu yöresel tarifi mutlaka bir kez deneyin.