KİT'lerde Dengeler Değişti! Memur ve Sözleşmeli Sayısı İşçiyi Geçti
Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın 2025 Kamu İşletmeleri Raporu'na göre KİT'lerde memur ve sözleşmeli personel 48.304'e çıkarken işçi sayısı 47.878'e indi. Beş yıllık tabloda işçi sayısı ilk kez geride kaldı.
Kamu İktisadi Teşebbüslerinde (KİT) personel yapısı değişiyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Sermayeli Kuruluş ve İşletmeler Genel Müdürlüğü'nün yayımladığı 2025 Kamu İşletmeleri Raporu'na göre KİT'lerde çalışan memur ve sözleşmeli personel sayısı, işçi sayısının üzerine çıktı. Raporun beş yıllık tablosunda bu tablo ilk kez görülüyor.
2006 yılından bu yana her yıl düzenli olarak yayımlanan rapor, KİT sisteminde ortalama personel sayısının 96 bin 183'e indiğini ortaya koydu. Toplam istihdam azalırken memur ve sözleşmeli kadrolar artmaya devam etti, işçi kadroları ise belirgin şekilde eridi.
Rakamlar ne söylüyor?
Rapora göre 2025 yılında KİT'lerde çalışan memur ve sözleşmeli personel sayısı 48 bin 304 oldu. Bu sayı bir önceki yıla göre yüzde 1,1 arttı. Aynı dönemde işçi sayısı yüzde 6,5 azalarak 47 bin 878'e geriledi. KİT sistemindeki toplam personel sayısı ise yüzde 2,8 düştü.
Beş yıllık tablo değişimi daha net gösteriyor. 2021 yılında KİT'lerde 53 bin 873 işçi çalışırken bu sayı 2025'te 47 bin 878'e indi. Aynı dönemde memur ve sözleşmeli personel sayısı 45 bin 505'ten 48 bin 304'e yükseldi. 2021-2024 yılları arasında işçi sayısı her yıl memur ve sözleşmeli sayısından fazlaydı; 2025'te bu sıralama tersine döndü.
KİT'lerde üç farklı statü var
KİT sisteminde personel üçlü bir yapıda çalışıyor. Memurlar 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin I sayılı cetvelinde, sözleşmeli personel ise aynı kararnamenin II sayılı cetvelinde yer alıyor. İşçiler ise 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olarak kapsam içi, kapsam dışı ve geçici olmak üzere üç farklı statüde istihdam ediliyor.
Bu yapı, aynı kuruluşta yan yana çalışan personelin maaş, izin, emeklilik ve sendikal haklar bakımından farklı kurallara tabi olması anlamına geliyor. İşçi kadrolarındaki azalma, özellikle emeklilikle ayrılanların yerine aynı statüde alım yapılmamasıyla açıklanıyor.
Yeni personel alımında yüzde 110 kuralı
Rapora göre KİT'ler, 2025 Yılı Genel Yatırım ve Finansman Programına İlişkin Karar çerçevesinde bir önceki yıl ayrılan personel sayısının yüzde 110'u kadar yeni personel alabiliyor. Bu kotanın yüzde 100'ü açıktan ya da naklen atama yoluyla, yüzde 10'u ise özelleştirme nedeniyle nakle tabi personelden karşılanıyor.
Faaliyet alanını genişleten ya da yeni üretim tesisi açan kuruluşlara ise önceki yıl ayrılan personel sayısının yüzde 75'ine kadar ilave istihdam izni verilebiliyor. Bu düzenleme, KİT'lerde toplam personel sayısının kontrollü şekilde tutulmasını amaçlıyor.
Memurlar açısından ne anlama geliyor?
Memur ve sözleşmeli kadroların ağırlık kazanması, KİT'lerde çalışanların önemli bir bölümünün maaş ve sosyal haklarının artık toplu iş sözleşmesiyle değil, memurlara yönelik genel düzenlemelerle belirlenmesi demek. Ocak ayında memur maaşlarına yapılacak artış ve toplu sözleşme hükümleri, KİT'lerdeki bu personeli de doğrudan ilgilendiriyor. İşçi kadrolarında ise ücretler, işyeri sendikaları ile yapılan sözleşmelere göre belirlenmeye devam ediyor.
2001'de 166 bin kişiydi
KİT sistemindeki istihdamın uzun vadeli seyri de dikkat çekiyor. Raporda 2001 yılında KİT'lerde yaklaşık 166 bin kişinin çalıştığı, bu sayının özelleştirmeler ve kadro politikalarıyla kademeli olarak 96 bin seviyesine indiği belirtiliyor. Yani son 25 yılda KİT istihdamı yaklaşık yüzde 42 azaldı.
Bugün KİT'lerde çalışanlar toplam kamu istihdamının yüzde 1,8'ini oluşturuyor. Buna karşın KİT yatırımları, toplam kamu yatırımlarının yüzde 21'ini oluşturuyor. Bu oran, görece az sayıda personelle büyük ölçekli yatırımların yürütüldüğünü gösteriyor.
KİT'lerde iş arayanlar ne bilmeli?
KİT'lere memur ve sözleşmeli personel alımları genellikle KPSS puanıyla ya da kuruluşların kendi düzenlediği sınavlarla yapılıyor. İşçi alımları ise çoğunlukla İŞKUR üzerinden ilan ediliyor. Kadro yapısındaki bu değişim, önümüzdeki dönemde KİT ilanlarında sözleşmeli ve memur kadrolarının ağırlığının artabileceğine işaret ediyor. KİT'lerde kariyer düşünenlerin, kuruluşların resmi internet sitelerini ve Kamu İşe Alım Kapısı'nı düzenli olarak takip etmesi öneriliyor.