Maaşını Alamayan 65 Madenci 580 Metreden Çıktı! Bakanlık Garantör Oldu
Bartın Amasra'da eylül ve ekim maaşlarını alamayan 65 maden işçisi 580 metre derinlikte eylem yaptı. Çalışma Bakanlığı'nın garantörlüğüyle ikramiyelerin ödenmesine karar verildi, eylem sona erdi.
Batı Karadeniz'de maaşlarını alamayan maden işçilerinin eylemi, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın devreye girmesiyle sona erdi. Bartın'ın Amasra ilçesine bağlı Tarlaağzı'ndaki Hattat Enerji'ye ait özel maden ocağında çalışan 65 işçi, eylül ve ekim aylarına ait maaş ve ikramiyelerinin ödenmemesi üzerine yerin 580 metre altına inerek ocaktan çıkmama kararı almıştı. Yaklaşık 21 saat süren yer altı eyleminin ardından işçiler ödeme sözü alarak yüzeye çıktı.
11 gün önce iş bıraktılar
İki vardiya halinde çalışan 65 madenci, maaş ve ikramiyelerinin ödenmemesi gerekçesiyle eylemden 11 gün önce iş bırakmıştı. İşverenin maaşların bir aylık kısmını yatırmasının ardından işçiler kalan alacaklarının da ödenmesini istedi. Talepleri karşılanmayınca eylemi yer altına taşıma kararı aldılar ve Tarlaağzı kuyularında eksi 580 kotuna indiler.
Türkiye Maden-İşçileri Sendikası Amasra Şube Başkanı Emrah Açıkgöz, eylem sürerken yaptığı açıklamada, işçilerin 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında ocaktan çıkmama kararı aldığını ve ödenmeyen bir aylık maaş ile ikramiyelerinin ödenmesini talep ettiğini söylemişti. Açıkgöz, yer altındaki işçilerin sağlık durumunun iyi olduğunu da belirtmişti.
Bakanlık başmüfettişi devreye girdi
Eylem, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın garantör olmasıyla sona erdi. Bakanlık başmüfettişi ile işveren arasında yapılan görüşmelerin ardından işçilerin ikramiyelerinin ödenmesine karar verildi. Kalan maaş alacakları için ise başmüfettiş nezaretinde bir ödeme planı hazırlanacak ve bu plan protokol altına alınacak.
Sendika şube başkanı Açıkgöz, "Arkadaşlarımızı yukarıya sağ salim çıkarttık. Maaşla ilgili ödeme planı başmüfettiş nezaretinde şimdi yapılacak. Ona göre de protokol altına alacağız" dedi. Eylem süresince işçilerin dile getirdiği "Tek derdimiz evimize ekmek götürmek" sözleri, bölgede geniş yankı uyandırdı.
Maaşı ödenmeyen işçinin hakları neler?
Amasra'daki eylem, ücretini zamanında alamayan işçilerin yasal haklarını da yeniden gündeme getirdi. İş Kanunu'nun 34'üncü maddesine göre ücreti ödeme gününden itibaren 20 gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmeyen işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabiliyor. Bu durum, bu işçilerin topluca işi bırakmış olmaları halinde dahi grev sayılmıyor. Ayrıca gecikilen süre için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı da işçi lehine işletiliyor.
Ücretin ödenmemesi, işçiye iş sözleşmesini haklı nedenle feshetme hakkı da veriyor. Bu durumda en az bir yıllık kıdemi olan işçi kıdem tazminatını alabiliyor. Ancak uzmanlar, fesih yoluna gitmeden önce ödenmeyen ücretlerin yazılı olarak işverenden talep edilmesini ve sürecin belgelenmesini öneriyor. İşçiler ayrıca ALO 170 hattı ya da CİMER üzerinden Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na şikayette bulunabiliyor.
Ücret Garanti Fonu ne işe yarıyor?
İşverenin konkordato ilan etmesi, iflas etmesi ya da aciz vesikası alması gibi durumlarda işçilerin son üç aylık ücret alacakları, İşsizlik Sigortası Fonu bünyesindeki Ücret Garanti Fonu'ndan karşılanabiliyor. Bu destek, işverenin ödeme gücünü tamamen kaybettiği hallerde işçiler için önemli bir güvence oluşturuyor. Başvurular İŞKUR'a yapılıyor.
Alacak için süre sınırı var mı?
Ücret alacakları için zamanaşımı süresi beş yıl olarak uygulanıyor. Kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti gibi alacaklarda da aynı süre geçerli. Yasal yollara başvurmadan önce zorunlu arabuluculuğa gidilmesi gerekiyor; arabuluculuk sürecinde anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılabiliyor. Toplu ücret alacaklarında sendikalar da işçiler adına süreci takip edebiliyor.
Bölge madenciliğe bağlı
Bartın ve Zonguldak başta olmak üzere Batı Karadeniz'de binlerce aile geçimini kömür madenciliğinden sağlıyor. Ağır çalışma koşullarına rağmen ücretlerin aksaması, bölgedeki madencilerin en sık dile getirdiği sorunların başında geliyor. Amasra'daki işçiler, alacaklarının ödeme planına bağlanmasıyla birlikte yeniden çalışmaya dönmeye hazırlanıyor.