Memur Emeklisinin 38 Aylık Alacağı Hesaplandı! Tam 132 Çeyrek Altın
Temmuz 2023'te memura verilen seyyanen zammın emekliye yansıtılmamasının bedeli hesaplandı. Uzman İsa Karakaş'a göre ana para 647 bin, faiziyle 929 bin liraya dayanıyor. Dosyalar AYM'de bekliyor.
Ocak zammı beklentilerinin konuşulduğu günlerde, memur emeklilerinin yıllardır dile getirdiği seyyanen zam meselesine dair dikkat çeken bir hesap gündeme geldi. Sosyal Güvenlik Uzmanı İsa Karakaş, Temmuz 2023'te çalışan kamu görevlilerine verilen seyyanen zammın memur emeklilerine yansıtılmamasından doğan farkı 38 aylık dönem için hesapladı. Ortaya çıkan tabloya göre bir memur emeklisinin bu süreçte alamadığı tutar, yasal faiziyle birlikte 929 bin lirayı geçiyor. Altın karşılığı ise yaklaşık 132 çeyrek altına denk geliyor.
Ana para 647 bin, faiziyle 929 bin lira
Karakaş'ın köşe yazısında paylaştığı hesaplama, Temmuz 2023 ile Ekim 2026 sonu arasındaki 38 aylık dönemi kapsıyor. Bu süre boyunca memur emeklilerine yansıtılmayan seyyanen zam tutarlarının ana parası 647 bin 146 lira olarak hesaplandı. Dönemsel yasal faiz oranları eklendiğinde ise toplam tutarın 929 bin 820 lira seviyesine ulaştığı belirtildi.
Hesaplamanın en çarpıcı kısmı altın karşılığı oldu. Her ay emeklinin cebine girmesi gereken tutar, o ayın ortalama altın fiyatı üzerinden gram altına çevrildi. Buna göre 38 ayda ödenmeyen tutar 214,53 gram altına karşılık geliyor. Bu da yaklaşık 132 çeyrek altın demek.
Seyyanen zam meselesi nasıl başladı?
2023 yılında aktif çalışan memurlara uygulanan seyyanen zammın memur emeklilerine de yansıtılacağı kamuoyuna duyurulmuş, ancak bu yönde bir yasal düzenleme yapılmamıştı. Karakaş yazısında o dönem verilen sözün emekliler tarafından hala beklendiğini vurguladı ve 2,5 milyonu aşkın memur emeklisinin bu hakkın teslim edilmesini istediğini ifade etti.
Uzman ayrıca yalnızca memur emeklilerinin değil, çalışma hayatı boyunca yüksek prim ödemiş diğer emeklilerin de gelir kaybı yaşadığına dikkat çekti. Bu kesime "yüksek refah payı" verileceği yönünde beklenti oluştuğunu, ancak kalıcı bir iyileştirmenin yapılmadığını belirtti.
Davalar Anayasa Mahkemesi'nde
Seyyanen zammın emekliye yansıtılmaması üzerine çok sayıda memur emeklisi yargı yoluna başvurdu. Açılan davalar ilk derece idare mahkemelerinde ve istinaf aşamasında, yasal dayanak bulunmadığı gerekçesiyle reddedildi. Ancak istinaf kararlarından birinde yazılan karşı oy dikkat çekti. Karşı oy yazısında "Çalışan memura verilen zammın emekliye yansıtılmaması Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırıdır. Bu durum açık bir ayrımcılıktır" ifadelerine yer verildi. Konuyla ilgili dosyalar şu anda nihai karar için Anayasa Mahkemesi'nin önünde bekliyor.
Öneri: Tüm emeklilere 25 bin 153 lira
Karakaş, yazısında bir çözüm önerisi de sundu. Mevcut katsayılarla seyyanen zammın güncel karşılığının 25 bin 153 lira olduğunu hesaplayan uzman, bu tutarın yeni yılda istisnasız tüm emekli aylıklarına eklenmesini önerdi. Karakaş'a göre böyle bir adım atılırsa en düşük emekli aylıkları 50 bin lira bandının üzerine çıkacak ve çalışan ile emekli arasındaki gelir farkı önemli ölçüde daralacak.
Uzman, gündemde konuşulan yaş, bölge ya da çalışan-çalışmayan emekli ayrımına dayalı geçici çözümlerin emekliler tarafından kabul görmediğini de vurguladı. Karakaş'a göre emekliler sosyal yardım niteliğinde değil, sosyal sigorta sisteminin ruhuna uygun kalıcı bir artış bekliyor.
Hükümetten resmi bir adım var mı?
Şu ana kadar memur emeklilerine geriye dönük seyyanen zam ödenmesine ilişkin bir yasa teklifi ya da resmi açıklama bulunmuyor. Ocak ayında memur emeklilerinin aylıkları, toplu sözleşme zammı ve enflasyon farkı üzerinden artırılacak. Seyyanen zamla ilgili nihai tablonun ise büyük ölçüde Anayasa Mahkemesi'nin vereceği karara göre şekillenmesi bekleniyor. AYM'nin olası bir ihlal kararı, benzer durumdaki emeklilerin hak arayışında yeni bir dönemin kapısını aralayabilir.
Memur emeklisi ocakta ne alacak?
Mevcut tahminlere göre memur emeklilerinin ocak ayında toplu sözleşme zammı ve enflasyon farkıyla birlikte yüzde 7,91 civarında artış alması bekleniyor. Dört aylık verilerle bu oran şu an yüzde 6,27 seviyesinde. Kasım ve aralık enflasyonu açıklandıktan sonra kesin oran belli olacak.