Seyyanen mi, Refah Payı mı? Emeklinin Cebine Hangisi Daha Çok Para Koyar

· Güncelleme:

Emekliye ek zam için masadaki iki model: herkese sabit 3 bin TL seyyanen artış ya da yüzde 5-10 refah payı. Maaş tutarına göre hangi formülün daha avantajlı olduğu hesaplandı.

Seyyanen mi, Refah Payı mı? Emeklinin Cebine Hangisi Daha Çok Para Koyar

Emeklilere ocak ayında yapılacak yasal zammın üzerine ek bir iyileştirme yapılacağı netleşti; ancak bu iyileştirmenin hangi yöntemle yapılacağı henüz belli değil. Kulislerde iki ana model konuşuluyor: Tüm emeklilere aynı tutarda verilecek sabit bir seyyanen artış ya da enflasyon zammının üzerine eklenecek yüzde olarak bir refah payı. İki yöntemin emeklinin cebine yansıması ise maaş tutarına göre ciddi biçimde değişiyor.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, teknik çalışmanın henüz tamamlanmadığını, düzenlemenin tüm emeklileri kapsayacağını ve artışın yaş ile prim gün sayısına göre farklılaşmasının doğru olacağını düşündüklerini açıkladı. Şimşek, "Seyyanen olsa da bu husus gözetilecek. Nihai çalışma büyük ihtimalle aralık içerisinde yapılır ve bütçeden hemen sonra takdirinize getirilir" dedi.

Seyyanen mi, Refah Payı mı? Emeklinin Cebine Hangisi Daha Çok Para Koyar

Uzman yorumu: Kim hangi modelden kazançlı çıkar?

Sosyal Güvenlik Uzmanı Mert Nayır, henüz resmiyet kazanmayan formülleri değerlendirdi. Nayır'a göre enflasyon zammının üzerine yüzde 5 ile 10 arasında (bazı kulislerde yüzde 10-20) yapılacak bir refah payı herkese oransal olarak yansıyacağı için yüksek aylık alanlara tutar bazında daha fazla katkı sağlayacak. Tüm aylıklara yapılacak 3 bin lira gibi sabit bir seyyanen artış ise düşük aylık alan emeklilerin maaşlarını oransal olarak daha fazla yükseltecek.

Hesaplamaya göre maaş maaş karşılaştırma

Aşağıdaki örnekler, iki modelin farklı maaş seviyelerindeki etkisini göstermek için yapılmış hesaplamalardır; resmi rakamlar değildir.

25 bin lira aylık alan emekli: Yüzde 5 refah payı 1.250 lira, yüzde 10 refah payı 2.500 lira ek getiri sağlıyor. Sabit 3 bin liralık seyyanen artış ise bu emekli için her iki refah payı senaryosundan da daha avantajlı.

30 bin lira aylık alan emekli: Yüzde 10 refah payı tam 3 bin liraya denk geliyor. Yani bu maaş seviyesi, yüzde 10'luk refah payı ile 3 bin liralık seyyanen artışın eşitlendiği nokta. Yüzde 5'lik refah payında ise ek artış 1.500 lirada kalıyor.

40 bin lira aylık alan emekli: Yüzde 10 refah payı 4 bin lira, yüzde 5 refah payı 2 bin lira ediyor. Bu emekli için yüzde 10'luk refah payı sabit seyyanen artıştan bin lira daha fazla kazandırıyor.

60 bin lira aylık alan emekli: Yüzde 5 refah payı 3 bin lirayla seyyanen artışa eşitlenirken, yüzde 10 refah payı 6 bin liraya ulaşıyor.

Kademeli seyyanen formülü de masada

Nayır'ın aktardığına göre kulislerde konuşulan bir diğer seçenek, Hazine'nin taban aylık tamamlamasına bağımlılığını azaltmak için kök aylıkların alt seviyelerden başlanarak yükseltilmesini hedefleyen kademeli bir seyyanen artış. Bu modelin, en düşük aylık ile emeklinin hak ettiği kök aylık arasındaki makas sorununa kalıcı bir çözüm sunabileceği belirtiliyor. 65 yaş üstü emeklilere daha yüksek refah payı verilmesi gibi hane bazlı destek adımlarının da masada olduğu ifade ediliyor.

En düşük aylık için beklenti

Mevcut durumda en düşük emekli aylığı 23 bin 552 lira. Nayır, enflasyon ne gelirse gelsin mevcut tabanın ocakta 26 bin 500 ile 26 bin 750 lira bandına çıkacağını, yeni düzenlemeyle bu tutarın en fazla 30 bin lira seviyesine yükseltilebileceğini öngördü. Taban aylığın 30 bin lira bandına çekilmesi ve en düşük aylığı alan emeklilerin vatandaşlık maaşı sistemine dahil edilmesi de kulislerde dile getirilen seçenekler arasında.

Ocak zammında son tablo

Ekim enflasyonunun açıklanmasıyla SSK ve Bağ-Kur emeklileri için dört aylık zam oranı yüzde 8,29 olarak kesinleşti. Nayır, kasım ve aralık aylarında aylık enflasyonun yüzde 1,5 olması halinde SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin ocak zammının yüzde 11,5 civarında olacağını hesapladı. Memur emeklileri için ise toplu sözleşme zammı ve enflasyon farkıyla birlikte en düşük artışın yüzde 8,5 seviyesine ulaşabileceğini belirtti.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz da farklı alternatiflerin çalışıldığını, yıl sonuna kadar düzenlemenin yapılacağını ve Meclis'e sunulacağını açıklamıştı. Hangi modelin seçileceği, aralık ayında netleşecek.