Emekli Düzenlemesinde Prim Günü Detayı! 9 Bin Günü Aşanlara Daha Fazla
Cevdet Yılmaz emekliye enflasyon üstü artış için kanun teklifinin yıl sonundan önce Meclis'e geleceğini açıkladı. Prim günü ve yaşa göre kademeli artışta EYT'lilerin durumu merak ediliyor.
Milyonlarca emeklinin gözünü diktiği yeni düzenlemede tablo netleşmeye başladı. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, emeklilere enflasyonun üzerinde bir artış sağlayacak kanun teklifinin yıl sonundan önce Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunulacağını açıkladı. Yılmaz'ın açıklamasında en dikkat çeken nokta ise, artışın belirlenmesinde prim ödeme gün sayısı ve yaş gibi kriterlerin masada olması oldu.
"Sadece en düşük aylığı alanlar için değil"
Yılmaz, mevcut kural bazlı sistemde enflasyona göre yapılan güncellemeler için kanun gerekmediğini, ancak bunun üzerine yapılacak ek iyileştirmeler için yasal düzenleme şart olduğunu hatırlattı. Çalışmanın Hazine ve Maliye Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile SGK iş birliğinde farklı alternatifler üzerinden yürütüldüğünü belirten Yılmaz, düzenlemenin tüm emeklileri kapsayacağını vurguladı.
Yılmaz, "Bu sadece asgari emeklilerle ilgili bir çalışma değil. Sistemin geneline, emeklilerin geneline ilişkin bir çalışma. Prim ödeme gün sayısı gibi, yaş gibi faktörler de bu teknik çalışmalarda tartışılan konular" ifadelerini kullandı. Hedefin emeklilere enflasyonun üzerinde bir artış sağlamak olduğunu belirten Yılmaz, çalışma tamamlandığında teklifin Meclis'in takdirine sunulacağını söyledi.
Işıkhan: Bütçede rutinin çok ötesinde pay ayrıldı
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan da daha önce yaptığı açıklamada, emekliler için bütçede rutinin çok ötesinde büyük bir kaynak ayrıldığını ifade etmişti. Işıkhan, "Emeklimizin içinde bulunduğu tablonun bilincindeyiz. Vatandaşlarımızı memnun edecek adımlar atacağız, güzel müjdelerimiz olacak" demişti.
Kulislere yansıyan bilgilere göre düzenlemenin yalnızca taban aylık artışıyla sınırlı kalmaması, prim gün sayısı yüksek olan ve çalışma hayatı boyunca yüksek kazanç üzerinden prim ödeyen sigortalılar için daha yüksek oranlı bir artış öngörülmesi planlanıyor. Böylece prim adaletsizliğini gidermeye yönelik kademeli bir sistem kurulması hedefleniyor.
9 bin ve 10 bin gün detayı
Gündemdeki seçeneklerden biri, prim gün sayısına göre farklılaşan artış. Bu modelde özellikle 9 bin ve 10 bin gün ve üzerinde prim ödemiş emeklilere daha yüksek refah payı verilmesi değerlendiriliyor. Ankara'daki değerlendirmelerde yüzde 10 ile yüzde 15 arasında bir refah payı ihtimali üzerinde duruluyor. Sabit tutarlı seyyanen zam seçeneğinin ise geri planda kaldığı, oransal artışın öne çıktığı belirtiliyor.
EYT'liler için ne anlama geliyor?
Sosyal güvenlik uzmanı Özgür Erdursun, olası bir kademeli sistemde yaş, prim gün sayısı, sigortalılık süresi ve prime esas kazançların birlikte dikkate alınabileceğini belirtti. Erdursun'a göre böyle bir modelde, genç yaşta ve görece az prim günüyle emekli olan EYT'lilerin alacağı artış oranı, bazı emeklilere göre daha düşük kalabilir. Erdursun, en düşük emekli aylığının 30 bin liraya tamamlanabileceğini, refah payının ise yüzde 15-15,5 seviyesinde olabileceğini öngördü.
Hesaplamalara göre en düşük aylık ne olur?
Mevcut durumda en düşük emekli aylığı 23 bin 552 lira. Yapılan hesaplamalara göre yüzde 10 civarındaki enflasyon farkıyla bu tutar yaklaşık 25 bin 900 liraya çıkıyor. Refah payı senaryolarında ise yüzde 10 refah payıyla 28 bin 262 lira, yüzde 15 refah payıyla 29 bin 440 lira gündeme geliyor. Memur emeklilerinin aylığının ise yüzde 8 civarındaki artışla 34 bin lira seviyesine yaklaşabileceği hesaplanıyor.
Takvim nasıl işleyecek?
SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin ocak zammı, aralık ayı enflasyonunun açıklanmasıyla kesinleşecek. Ek iyileştirmeyi içeren kanun teklifinin ise yıl sonundan önce Meclis'e gelmesi ve ocak ayından itibaren uygulanması hedefleniyor. Prim günü ve yaş kriterlerinin hangi oranlarla uygulanacağı, teklif metni Meclis'e sunulduğunda netlik kazanacak.
Uzmanlar, emeklilerin bu süreçte e-Devlet üzerinden hizmet dökümlerini ve prim gün sayılarını kontrol etmelerini öneriyor. Kademeli bir sistem hayata geçerse, eksik görünen hizmet sürelerinin düzeltilmesi doğrudan alınacak artışı etkileyebilir.