Evlenen Kızlara SGK'dan 141 Bin TL Çeyiz Parası! 5 Yılda Başvurmayan Yakıyor
SSK ve Bağ-Kur'dan ölüm aylığı alan kız çocuklarına evlendiklerinde 24 aylık tutarında evlenme ödeneği veriliyor. En düşük ödeme 141 bin 312 TL. Memur yakınlarına 12 maaş. Şartlar ve başvuru yolu.
Düğün hazırlığı yapan pek çok genç kadının haberdar olmadığı bir hak var: SGK'nın evlenme ödeneği, halk arasındaki adıyla "çeyiz parası". SSK ya da Bağ-Kur'dan anne veya babasından kalan ölüm aylığını alan kız çocukları evlendiklerinde, aldıkları aylığın tam 24 katı tutarında tek seferlik bir ödeme alabiliyor. Temmuz ayında aylıklara yapılan yüzde 17,76'lık artış ve taban aylık düzenlemesiyle birlikte bu ödemenin en düşük tutarı 141 bin 312 TL'ye yükseldi.
Ancak bu para kendiliğinden yatmıyor; SGK'ya başvurmak gerekiyor. Üstelik başvuru için 5 yıllık bir süre sınırı bulunuyor.
Kimler çeyiz parası alabilir?
Evlenme ödeneğinden, SSK (4/a) ya da Bağ-Kur (4/b) kapsamında vefat eden anne veya babasından ölüm aylığı alan kız çocukları yararlanabiliyor. Bu ödemede yaş sınırı bulunmuyor. Şart, kişinin evlenmesi ve evlendiği tarihte aylığın ödeniyor olması. Ödenek yalnızca bir kez alınabiliyor; ikinci bir evlilikte yeniden ödeme yapılmıyor. Çalışan ve kendi sigortası nedeniyle ölüm aylığı kesilmiş olanlar ise bu haktan yararlanamıyor.
Ne kadar ödeniyor?
Evlenme ödeneğinin tutarı, kişinin aldığı ölüm aylığının 24 katı olarak hesaplanıyor; varsa ek ödemeler hesaba katılmıyor. Taban aylık düzenlemesiyle yüzde 25 hisseye sahip bir çocuğun en düşük ölüm aylığı 5 bin 888 TL'ye çıktı. Buna göre en düşük çeyiz parası 141 bin 312 TL oluyor. Aylık tutarına göre ödenecek miktarlardan bazıları şöyle:
- 5.888 TL aylık: 141.312 TL
- 7.000 TL aylık: 168.000 TL
- 10.000 TL aylık: 240.000 TL
- 15.000 TL aylık: 360.000 TL
- 20.000 TL aylık: 480.000 TL
- 30.000 TL aylık: 720.000 TL
Memur yakınlarına 12 maaş
Emekli Sandığı (4/c) kapsamında ise uygulama farklı. Vefat eden memurdan dolayı yetim ya da dul aylığı alırken evlenen kız çocuğuna, dul eşe ve hatta oğlundan ya da kızından dolayı aylık alan anneye, aldıkları aylığın 12 katı tutarında "evlenme ikramiyesi" ödeniyor. Yani memur yakınlarında ödeme süresi daha kısa ama kapsam daha geniş.
Aylık ne oluyor?
SSK ve Bağ-Kur kapsamında evlenme ödeneği verildikten sonra kız çocuğunun ölüm aylığı, evlenme tarihini izleyen ödeme döneminde durduruluyor ve iki yılın sonunda tamamen kesiliyor. Bu nedenle uygulama pratikte "iki yıllık aylığın peşin ödenmesi" anlamına geliyor. Aylığı kesilen kızın payı, varsa diğer hak sahiplerinin aylıklarına ekleniyor.
Boşanırsa aylık geri gelir mi?
Evlenme ödeneği alan kız çocukları boşandıklarında durdurulan aylıklarını yeniden bağlatabiliyor. Ancak SSK ve Bağ-Kur'da önemli bir kural var: Ödeneğin alındığı tarihten itibaren iki yıl dolmadan boşanma gerçekleşirse, iki yıllık süre tamamlanana kadar yeniden aylık bağlanmıyor. Emekli Sandığı'nda ise evlilikten sonraki 12 ay içinde boşanma halinde, ödenen ikramiyenin kalan süreye ait kısmı mahsup edilene kadar aylık verilmiyor.
Başvuru nasıl yapılır?
Çeyiz parası için "Gelir/Aylık/Ödenek Talep Belgesi" ile SGK'ya başvurmak gerekiyor. Evlilik henüz nüfus kayıtlarına işlenmemişse dilekçeye evlenme cüzdanı örneği ekleniyor.
- SSK ve Bağ-Kur kapsamındakiler: Sigortalının dosyasının bulunduğu Sosyal Güvenlik İl ya da İlçe Müdürlüğüne,
- Emekli Sandığı kapsamındakiler: Dilekçeyle Ankara Sıhhiye'deki Kamu Görevlileri Emeklilik Daire Başkanlığına başvurabiliyor.
Evlenecek gençlere diğer destekler
Çeyiz parası, evlenecek gençlere yönelik tek destek değil. Aile ve Gençlik Fonu kapsamında belirli şartları taşıyan çiftlere faizsiz evlilik kredisi de veriliyor. Ancak bu iki destek birbirinden tamamen farklı: Evlilik kredisi geri ödenen bir borçken, SGK'nın evlenme ödeneği geri ödemesi olmayan bir hak. Ölüm aylığı alan ve evlilik hazırlığı yapan genç kadınların her iki imkânı da araştırması öneriliyor.
5 yıl kuralını unutmayın
Evlenme ödeneği için 5 yıllık hak düşürücü süre uygulanıyor. Evlilik tarihinden itibaren 5 yıl içinde başvuru yapılmazsa bu hak tamamen kayboluyor. Son 5 yıl içinde evlenmiş ve ölüm aylığı alırken bu ödemeyi talep etmemiş olanların vakit kaybetmeden SGK'ya başvurması öneriliyor.