Kahve Fiyatları 3 Aydır Düşüyor! 4 Yıllık Üretim Açığı Fazlaya Döndü
Brezilya ve Orta Amerika'daki bol rekolte ile güçlenen dolar, kahvenin libre fiyatını ağustostan bu yana aşağı çekti. Ekim ayı 2,87 dolardan kapandı. Uzman Zafer Ergezen düşüşün nedenlerini anlattı.
Son yıllarda fiyatı sürekli yükselen ve kahve severlerin bütçesini zorlayan kahvede rüzgar tersine döndü. Dünya piyasalarında kahvenin libre fiyatı ağustos ayından bu yana kesintisiz geriliyor. Brezilya ve Orta Amerika'da elde edilen yüksek rekolte, dört yıldır süren üretim açığını fazlaya çevirirken, dolar endeksindeki yükseliş de fiyatlar üzerinde ek baskı oluşturuyor. Kahvenin libresi ekim ayını 2,8720 dolardan tamamladı.
Yıl içindeki dalgalı seyir
Kahve fiyatları yıla libre başına 3,48 dolardan başladı. Fiyatlar 28 Ocak'ta 3,72 dolara kadar çıktıktan sonra düşüşe geçti ve haziran ayında 2,38 dolara kadar geriledi. Bu seviyeden tepki alımlarıyla yükselen kahve, haziranı yüzde 11,62 artışla 2,96 dolardan kapattı. Temmuz ayında da yükselişini sürdüren fiyatlar, librede 3,57 dolarla ocaktan bu yana en yüksek seviyeyi gördü.
Ancak bu yükseliş kalıcı olmadı. Kahve ağustosta yüzde 1, eylülde yüzde 6,7 ve ekimde yüzde 1,2 değer kaybetti. Böylece düşüş üçüncü ayına taşındı. Hesaplamaya göre ekim kapanışındaki 2,8720 dolarlık fiyat, temmuzdaki zirveye kıyasla yüzde 19,5 civarında daha düşük.
Düşüşün arkasında dolar var
Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, kahve fiyatlarındaki gerilemenin en önemli nedenlerinden birinin dolar endeksindeki yükseliş olduğunu söyledi. Dolar endeksinin 103 seviyesine kadar çıktığını hatırlatan Ergezen, kahvenin ağırlıklı olarak Brezilya ve Vietnam'da üretildiğini, Brezilya'da arabica, Vietnam'da ise robusta türünün öne çıktığını belirtti.
Ergezen, bu ülkelerde üretim maliyetlerinin dolar bazlı olmadığını vurgulayarak, "Brezilya ve Vietnam'ın yerel para birimlerinin dolara karşı değer kaybetmesi maliyetleri dolar bazında aşağı çekiyor. Bu nedenle kahve fiyatlarında satış baskısı görüyoruz" dedi.
Dört yıllık açık fazlaya döndü
Arz tarafında da tablo değişti. Ergezen, kahve rekoltesinde dört yıl üst üste üretim açığı yaşandığını, bu yıl ise açığın fazlaya döndüğünü ifade etti. El Nino etkisiyle rekoltenin azalacağına yönelik endişeler bulunduğunu, ancak Brezilya ile Orta ve Güney Amerika'daki yoğun üretimin bu endişeleri boşa çıkardığını söyledi. Üretim fazlasının fiyatlar üzerinde baskı oluşturduğunu kaydetti.
Talep de zayıflıyor
Ergezen, küresel büyümede yavaşlama beklentisinin de kahve fiyatlarını aşağı çektiğini belirtti. Uzman, ABD'nin kahve ithalatına bakıldığında son dönemin en düşük rakamlarının görüldüğünü, bunun talep tarafındaki zayıflamaya işaret ettiğini söyledi. Bölgesel savaşlar, küresel büyüme endişeleri, yüksek enflasyon ve yüksek faizin de kahve fiyatlarında aşağı yönlü baskı yaratan unsurlar arasında yer aldığını ifade etti.
Brezilya'nın belirleyici rolü
Dünya kahve üretiminin önemli bir bölümünü tek başına karşılayan Brezilya'daki hasat, küresel fiyatların yönünü belirleyen en önemli etken olmaya devam ediyor. Bu ülkede hava koşullarının olumlu gitmesi ve verimin yükselmesi, arzı artırarak fiyatları baskılıyor. Tersi durumda, yani kuraklık ya da don gibi olumsuz hava olaylarında ise fiyatlar kısa sürede sert şekilde yükselebiliyor. Bu nedenle piyasa oyuncuları, yeni sezon öncesinde Brezilya'daki hava tahminlerini yakından izliyor.
Raftaki fiyatlara yansıyacak mı?
Dünya piyasalarındaki düşüşün Türkiye'deki market raflarına ne zaman ve ne ölçüde yansıyacağı ise ayrı bir soru. Kahve ithalatında kur, gümrük vergileri, kavurma ve ambalaj maliyetleri ile lojistik giderleri de nihai fiyatı belirleyen unsurlar arasında. Türk lirasının dolar karşısındaki seyri, küresel fiyat düşüşünün etkisini sınırlayabiliyor. Ayrıca firmaların stoklarını daha önce yüksek fiyattan almış olması, indirimlerin raflara gecikmeli yansımasına neden olabiliyor.
Tüketici için ipuçları
Uzmanlar, kahve tüketenlerin farklı markaların fiyatlarını karşılaştırmasını, kampanya dönemlerini takip etmesini ve büyük boy paketlerde birim fiyata bakmasını öneriyor. Çekirdek kahve alıp evde öğütmek de hem tazelik hem de maliyet açısından avantaj sağlayabiliyor. Türk kahvesi tüketicileri ise yerel kavurucuların fiyatlarını büyük markalarla kıyaslayarak tasarruf edebiliyor.