Memurluk Öncesi İşçilik ve Bağ-Kur Yılları Maaşı Artırır mı? Kritik Fark
Memurun özel sektörde geçen işçilik ve esnaflık süreleri derece, kademe ve emekliliğe nasıl yansır? 5434 ve 5510'a tabi memurlar arasındaki önemli fark.
Kamuda görev yapan memurların önemli bir kısmının memuriyet öncesinde özel sektörde işçi olarak ya da esnaf (Bağ-Kur) olarak geçen çalışma süreleri bulunuyor. Peki bu yıllar memurun derece ve kademesine sayılıyor mu, maaşı artırıyor mu, emekli olunca bir avantaj sağlıyor mu? Yanıt, memurun hangi sosyal güvenlik kanununa tabi olduğuna göre değişiyor ve birçok memurun bilmediği önemli farklar içeriyor.
Memurlar.net'in sosyal güvenlik değerlendirmesine göre, işçilik ve esnaflık süreleri iki ayrı hesapta, farklı oranlarda dikkate alınıyor.
Önce kanun: 5434 mü, 5510 mu?
1 Ekim 2008'den önce bir gün dahi olsa memurluk, yedek subaylık, vekil öğretmenlik ya da vekil imamlık gibi 5434 sayılı Kanun kapsamında hizmeti bulunanlar tamamen 5434'e tabi oluyor ve emeklilikte bu tarihten önceki hükümler uygulanıyor. Bu kişilerin işçilik ve esnaflık gibi diğer hizmetleri 2829 sayılı Kanun'a göre birleştiriliyor.
1 Ekim 2008'den önce 5434 kapsamında hiç hizmeti olmayan ve memuriyete bu tarihten sonra başlayanlar ise 5510 sayılı Kanun'a tabi. Bu kişiler 2008 öncesinde işçi ya da esnaf olarak çalışmış olsalar bile durum değişmiyor; diğer hizmetleri 5510'un 53'üncü maddesine göre birleştiriliyor. Her iki gruba da ayrıca 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ya da tabi oldukları özel kanun hükümleri uygulanıyor.
İki ayrı kavram: KHA ve EKEA
Memurun derece ve kademesinin belirlenmesinde iki farklı kavram kullanılıyor: Kazanılmış hak aylığı (KHA) ve emekli keseneğine esas aylık (EKEA). Bazı hizmetler KHA'da değerlendirilmediği halde EKEA'da değerlendirilebiliyor. Örneğin Genel İdare Hizmetleri sınıfındaki personelin özel sektörde geçen süreleri bu duruma örnek gösteriliyor.
Meslekle ilgili süreler maaşı artırıyor
Hem 5434 hem de 5510 kapsamındaki memurlarda, işçilik ya da esnaflık süreleri memurun mesleğiyle ilgiliyse bu sürelerin belirli bir kısmı, örneğin üçte ikisi ya da dörtte üçü, kazanılmış hak aylığı derece ve kademesinde değerlendiriliyor. Bu intibak ek göstergeyi de yükseltebildiği için görev aylığı, dolayısıyla memurun maaşı artıyor. Buna bağlı olarak SGK prim kesintisi de yükseliyor.
5434'e tabi memurda emekliliğe de yansıyor
5434 kapsamındaki memurların sigortalı ve Bağ-Kur hizmetlerinin tamamı, memurluk hizmetleriyle birleştirilerek emekli keseneğine esas derece ve kademede değerlendiriliyor. Bu işlem 5434 sayılı Kanun'un ek 18'inci maddesine dayanıyor. Sonuçta hem KHA hem de EKEA derecesi yükseliyor ve SGK kesintileri artıyor; bu da emekli aylığına yansıyabiliyor.
5510'a tabi memurda tablo farklı
5510 kapsamındaki memurlar için de işçilik ve esnaflık süreleri esas alınarak EKEA intibakı yapılıyor; ancak bu işlem prim kesintisini artırmıyor. Çünkü 5510'da emekli keseneğine esas aylık derecesine göre bir uygulama yok, prime esas kazanç sistemi geçerli. Bu intibakın emekli aylığına doğrudan etkisi de bulunmuyor. Sağladığı tek sonuç, 5434 sayılı Kanun'un ek 82'nci maddesi gereği emekli ikramiyesi hesaplanırken 5434'e tabi emsal memurun esas alınması.
Yıllık izne etkisi
Hem 5434 hem de 5510 kapsamındaki memurların yıllık izin süresi hesaplanırken esnaflık süresinin yalnızca kazanılmış hak aylığı intibakında değerlendirilen kısmı dikkate alınıyor.
Kısaca özetlersek
Özel sektörde sigortalı ya da Bağ-Kur'lu olarak geçen süreler, meslekle ilgili olmaları şartıyla belirli oranda kazanılmış hak aylığında, tamamıyla ise emekli keseneğine esas aylıkta dikkate alınıyor. 5434'e tabi memurlarda her iki intibak da SGK kesintisini artırırken, 5510'a tabi memurlarda kesintiyi yalnızca KHA'daki yükselme artırıyor. Hizmet birleştirme ve intibak işlemleri için memurların görev yaptıkları kurumun personel birimine başvurması ve SGK hizmet dökümünü dilekçesine eklemesi gerekiyor.