Kamuda Her Bin Kadronun Biri Onlara Ayrılıyor! Kurumlara İstihdam Zorunluluğu
2828 sayılı Kanun'a göre bin ve üzeri personeli olan kamu kurumları, devlet korumasında yetişen gençleri istihdam etmek zorunda. Memur, işçi, sözleşmeli ayrımı yapılmıyor; kontenjan nasıl hesaplanıyor?
Devlet korumasında büyüyen gençlerin kamuda istihdamı, yasal bir zorunluluğa dayanıyor. 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu'nun ek 1'inci maddesine göre dolu kadro ve pozisyon sayısı bin ve üzerinde olan kamu kurum ve kuruluşları, bu kapsamdaki gençleri her yıl belirli oranda istihdam etmek zorunda. Hesaplamada çalışanın memur, işçi ya da sözleşmeli olması fark etmiyor; kurumun tüm dolu kadroları birlikte değerlendiriliyor.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, her kurum için ayrılması gereken kadro sayısını belirleyerek kurumlara bildiriyor. Yerleştirmeler ise noter huzurunda yapılan kuralarla gerçekleştiriliyor.
Kontenjan nasıl hesaplanıyor?
Kanunun ek 1'inci maddesine göre kamu kurum ve kuruluşlarının, statüsü ne olursa olsun dolu kadro ve pozisyonları toplamının binde biri, devlet korumasından yararlanmış gençlerin istihdamı için ayrılıyor. Yerleştirme yapılacak kadro sayısı, 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ne tabi kurumların üç kaleminin toplamı üzerinden bulunuyor: dolu memur kadroları, sözleşmeli personel pozisyonları ve işçi kadroları.
Örneğin hesaplamaya göre toplam 50 bin dolu kadrosu bulunan bir kurum, bu oran üzerinden yılda 50 kişilik kontenjan ayırmak durumunda kalıyor. Toplam kadro sayısının belirlenmesinde ise yerleştirme yapılacak yılın başındaki veriler esas alınıyor.
Binden az personeli olan kurumlar ne yapacak?
Dolu kadro ve pozisyon toplamı binin altında olan kurumlar kapsam dışında sayılmıyor. Ancak bu kurumlara yalnızca talep etmeleri halinde yerleştirme yapılıyor. Yani küçük ölçekli kurumlar için zorunluluk bulunmazken, gönüllü olarak bu gençlere kapılarını açabiliyorlar.
Kurumların bildirim yükümlülüğü
Kurumlar, kendilerine bildirilen kadroları merkez ve taşra teşkilatları arasında dağıtıyor ve bu dağıtımı yerleştirme dönemlerinde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'na iletiyor. Bunun yanında kamu kurumları, bu haktan yararlanarak yerleştirilenlerin atama işlemlerinin sonucunu ve herhangi bir nedenle işten ayrılan personele ilişkin bilgileri, yönetmelikte belirlenen süre içinde Bakanlığa ve Kamu Personel Bilgi Sistemi'nin bulunduğu kuruma bildirmekle yükümlü.
Bugüne kadar kaç kişi istihdam edildi?
Bakanlığın açıkladığı verilere göre bugüne kadar devlet korumasında yetişen 66 bini aşkın genç kamu kurum ve kuruluşlarına yerleştirildi. Bu yıl mayıs ayında yapılan kurada 605 genç kamuya atanmıştı. Atama sonuçları Bakanlığın internet sitesi, e-Devlet ve e-Ailem sistemi üzerinden ilan ediliyor.
Özel sektörde çalışmak isteyen gençler için de destek mekanizması bulunuyor. Devlet korumasındaki gençlerin özel sektörde istihdam edilmesi halinde, sigorta primlerinin tamamı beş yıl süreyle devlet tarafından karşılanıyor. Bu teşvik, işverenler için de önemli bir maliyet avantajı sağlıyor.
Kimler bu haktan yararlanabilir?
Bu haktan, korunma kararı kapsamında devlet korumasında bulunan ya da bu kararla yetişmiş gençler yararlanabiliyor. Başvuru ve tercih süreçleri, Bakanlığın belirlediği dönemlerde e-Devlet üzerinden yürütülüyor. Adayların öğrenim durumuna uygun kadrolara yerleştirilmesi esas alınıyor. Yerleştirme dönemleri ve tercih takvimi Bakanlık tarafından ayrıca duyuruluyor.
Engelli ve eski hükümlü kontenjanından farkı
Kamuda kontenjan uygulaması yalnızca devlet korumasındaki gençlerle sınırlı değil. Engelli ve eski hükümlü istihdamı için de ayrı kontenjanlar bulunuyor ve bu kadrolar farklı mevzuata göre belirleniyor. Devlet korumasındaki gençlere ayrılan kontenjan ise 2828 sayılı Kanun'a dayanıyor ve diğer kontenjanlardan bağımsız olarak hesaplanıyor. Bu nedenle bir kurumun engelli kontenjanını doldurmuş olması, bu kapsamdaki yükümlülüğünü ortadan kaldırmıyor. Yerleştirilen gençler, kurumdaki diğer personelle aynı mali ve sosyal haklardan yararlanıyor.
Sosyal devletin önemli bir uygulaması
Uzmanlar, bu uygulamanın devlet korumasında yetişen gençlerin bağımsız bir hayat kurmasında en önemli dayanaklardan biri olduğuna dikkat çekiyor. Düzenli bir gelir ve sosyal güvenceye kavuşan gençlerin, toplumla bütünleşmesi ve kendi ailelerini kurması kolaylaşıyor. Kamu kurumlarının yasal kontenjanlarını eksiksiz kullanması ise bu sürecin sağlıklı işlemesi açısından büyük önem taşıyor.